۱۵۶ مطلب
بر اساس این گزارش، دونالد ترامپ پس از سفر به چین، بدون دستاورد جدی برای پایان جنگ با ایران بازگشته و اکنون میان دیپلماسی و حملات بیشتر مردد است. بسته ماندن تنگه هرمز، افزایش قیمت نفت و بنزین، فشار تورمی و نگرانی جمهوریخواهان از پیامدهای انتخاباتی، فوریت خروج از بحران را بیشتر کرده است. با وجود تأکید ترامپ بر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای، اختلاف در دولت آمریکا و پافشاری تهران بر شروط خود، مسیر توافق را دشوار کرده است.
توماس پیکرینگ، دیپلمات باسابقه آمریکایی و از چهرههای پشتپرده مسیر منتهی به برجام، معتقد است راهحل بحران هستهای ایران نه جنگ، بلکه بازگشت به دیپلماسی و دستیابی به «برجام پلاس» است. او هشدار میدهد تهدیدهای هستهای، حملات مکرر و تلاش برای نابودی ذخایر ایران راهحل پایدار نیست. به باور پیکرینگ، توافق تازه باید شامل بازرسیهای قویتر، محدودیتهای فنی، رقیقسازی اورانیوم ۶۰ درصدی و حرکت بهسوی منطقهای عاری از سلاحهای کشتارجمعی باشد.
بنبست تازه میان ایران و آمریکا از تضاد عمیق در اولویتهای دو طرف ریشه میگیرد. ترامپ خواهان پیروزی سریع، توقف رسمی برنامه هستهای ایران و تحویل ذخایر اورانیوم است؛ اما تهران با رد هرگونه تسلیم، پایان جنگ، رفع تحریمها، شناسایی حاکمیت بر تنگه هرمز و تضمینهای امنیتی را مقدم میداند. ایران با طرح نقش چین بهعنوان ضامن، تلاش می کند فشار آمریکا را مهار کند؛ در حالی که آتشبس شکننده، هرمز ملتهب و مذاکرات بیافق مانده است.
تنش میان ایران و آمریکا بر سر جنگ، آتشبس، تنگه هرمز و آینده برنامه هستهای به مرحلهای حساس رسیده است. تهران ضمن اعلام آمادگی دفاعی، پایان جنگ، لغو محاصره، آزادسازی داراییها و حفظ حق غنیسازی را مطالبه میکند و هرگونه برچیدن تأسیسات هستهای را رد کرده است. واشنگتن توقف دائمی غنیسازی را میخواهد و گزینه نظامی را دوباره بررسی میکند. همزمان، روسیه با پیشنهاد انتقال اورانیوم ایران به خاک خود، تلاش می کند نقش میانجی و ضامن را احیا کند.
این یادداشت از تلاشهای تازه برای شکستن بنبست ایران و آمریکا از مسیر میانجیگری پاکستان، قطر، عربستان و عمان سخن میگوید. محور مذاکرات احتمالی اسلامآباد، توافقی سهمرحلهای برای توقف عملیات نظامی، بازگشایی تنگه هرمز، کاهش محاصره دریایی، توقف غنیسازی در سطح فعلی و آزادسازی بخشی از داراییهای ایران است. با وجود خوشبینی محتاطانه، بیاعتمادی تهران به واشنگتن، درخواست تضمینهای حقوقی و اختلاف بر سر نفوذ منطقهای ایران، همچنان موانع اصلی توافقاند.
این مقاله شکست آمریکا در رویارویی با ایران را نقطه عطفی غیرقابلترمیم در جایگاه جهانی واشنگتن میداند. به باور نویسنده، جنگ نهتنها ایران را به عقبنشینی وادار نکرد، بلکه کنترل تهران بر تنگه هرمز را به اهرمی فوری برای اثرگذاری بر بازار انرژی جهان تبدیل کرد. در نتیجه، متحدان آمریکا در خلیج فارس، اروپا و آسیا ناچارند درباره امنیت انرژی، اتکا به واشنگتن و آمادگی آمریکا برای جنگهای آینده بازنگری کنند.
این گزارش تأکید میکند که بنبست آمریکا در برابر ایران ناشی از تکیه بیش از حد ترامپ بر فشار نظامی و اقتصادی، بدون ارائه تضمینها و مشوقهای معتبر دیپلماتیک است. از نگاه تهران، خواستههای واشنگتن درباره برنامه هستهای، توان موشکی و شبکههای منطقهای به معنای خلع سلاح یکجانبه و تهدید بقای حکومت است. نویسنده نتیجه میگیرد که تنها راه کاهش تنش، واقعگرایی، کاهش تحریمها، تضمین پایبندی آمریکا و تمرکز حداقلی بر آزادی کشتیرانی در هرمز است.
تعلیق ناگهانی «پروژه آزادی» از سوی ترامپ، نشانهای از تلاش واشنگتن برای ایجاد فضای تنفس در مذاکرات با تهران ارزیابی میشود. ایران تأکید دارد تنها توافقی عادلانه و جامع را میپذیرد؛ توافقی که حقوق هستهای، رفع تحریمها و آزادسازی داراییها را دربرگیرد. همزمان، بحران تنگه هرمز، فشار بازار انرژی و ملاحظات انتخاباتی آمریکا، دو طرف را به نقطهای حساس رسانده است؛ جایی که دیپلماسی، محاصره و تهدید نظامی همزمان پیش میروند.
تنش تازه میان ایران و آمریکا بر سر تنگه هرمز، بحران منطقهای را وارد مرحلهای حساستر کرده است. ترامپ با تهدید نظامی و اجرای «پروژه آزادی» تلاش می کند فشار بر تهران را افزایش دهد، اما ایران کنترل هرمز را منفعتی راهبردی میداند و در برابر تحمیل عقبنشینی نمیکند.
ایران پاسخ آمریکا به پیشنهاد ۱۴ بندی خود را از طریق میانجی پاکستانی دریافت کرده و در حال بررسی آن است. این طرح سهمرحلهای، پایان جنگ، تضمین عدم بازگشت به درگیری، بازگشایی تدریجی هرمز، رفع تحریمها، توقف موقت غنیسازی و گفتوگوی امنیتی منطقهای را دربر میگیرد. تحلیلگران آن را تلاشی برای «معامله بزرگ» میان تهران و واشنگتن میدانند. همزمان، گزینههای نظامی آمریکا، ریسک انرژی، حملونقل و بازارهای جهانی را افزایش داده است.
