۱۵۶ مطلب
توافق موقت ایران و آمریکا با میانجیگری پاکستان، توقف جنگ در همه جبههها، بازگشایی تنگه هرمز و آغاز مذاکرات ۶۰ روزه را هدف گرفته است. با این حال، مسائل اصلی از جمله پرونده هستهای، تحریمها، امنیت هرمز و جبهه لبنان همچنان حلنشده باقی مانده است. کارشناسان این توافق را بیش از آنکه صلحی پایدار بدانند، آتشبسی شکننده میدانند که میتواند بنبست راهبردی آمریکا، ایران و اسرائیل را وارد مرحلهای تازه کند.
گزارش اکونومیست، توافق موقت ایران و آمریکا را فرصتی برای توقف جنگ و بازگشایی تنگه هرمز میداند، اما آن را پایان بحران نمیشمارد. یادداشت تفاهم ژنو بیش از آنکه توافق نهایی باشد، آغاز مذاکراتی دشوار درباره اورانیوم، تحریمها، لبنان و امنیت منطقه است. بازار نفت موقتاً آرام شده، اما اعتماد به هرمز فوراً بازنمیگردد. نه ترامپ، نه ایران و نه اسرائیل پیروزی روشنی ندارند و خطر بازگشت جنگ باقی است.
گزارش آتلانتیک میگوید واشنگتن و تهران بار دیگر به توافقی موقت نزدیک شدهاند، اما بیاعتمادی عمیق و اختلاف بر سر اجرای تعهدات، مسیر را دشوار کرده است. طرح پیشنهادی شامل بازگشایی تنگه هرمز، کاهش مرحلهای تحریمها، دسترسی ایران به داراییهای بلوکهشده و راستیآزمایی برنامه هستهای است. ترامپ به پایان جنگ نیاز دارد و تهران نیز به گشایش اقتصادی چشم دوخته است، اما کارشناسان نسبت به پایداری این تفاهم تردید دارند.
رابرت مالی معتقد است آمریکا و ایران هر دو انگیزهای قوی برای پایان بحران تنگه هرمز دارند؛ واشنگتن برای مهار هزینههای اقتصادی و سیاسی و تهران برای کاهش فشار اقتصادی و دستیابی به نوعی گشایش مالی. با این حال، بیاعتمادی عمیق، تردیدهای ترامپ، فشار تندروها و پیچیدگی پرونده هستهای مانع توافقی پایدار شده است. از نگاه مالی، توافق اولیهای محدود درباره هرمز محتملتر از توافقی جامع بر سر برنامه هستهای ایران به نظر میرسد.
گزارش مرکز پیشرفت آمریکا جنگ ترامپ علیه ایران را مداخلهای غیرقانونی، انتخابی و پرهزینه میداند که نه برنامه هستهای و موشکی ایران را نابود کرد، نه نیروی دریایی و شبکه مقاومت منطقهای آن را از میان برد. در مقابل، بستهشدن مؤثر تنگه هرمز، افزایش قیمت انرژی، تلفات انسانی، فرسایش توان نظامی آمریکا و بیاعتمادی متحدان را بهدنبال داشت. این جنگ، ایران را تقویت و جایگاه رهبری جهانی آمریکا را تضعیف کرده است.
روند شکننده دیپلماسی میان ایران و آمریکا زیر فشار حملات نظامی، نقش اخلالگر اسرائیل، جنگطلبان ضدایرانی و بیاعتمادی عمیق دو طرف قرار دارد. برخی چهرههای ضدجنگ توافق محدود را برای پایان فوری بحران کافی میدانند، اما گروهی دیگر معتقدند بدون توافقی جامع، جنگ فقط به آینده موکول میشود. اختلاف هستهای، محاسبات تازه ایران، نبود راهبرد روشن در واشنگتن و بحران اعتماد، مسیر هر توافقی را دشوار کرده است.
این گفتوگو میگوید توافق احتمالی ایران و آمریکا میتواند با آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران و کاهش تحریم نفتی، منابع مالی بزرگی در اختیار تهران بگذارد. در عین حال، کنترل ایران بر تنگه هرمز معادلات پیشین را تغییر داده و بازگشت کامل وضعیت این آبراه به دوران پیش از جنگ، بعید به نظر میرسد.
این تحلیل میگوید حذف اروپا از روند دیپلماسی ایران، نتیجه همزمان بیاعتنایی ترامپ، فوریت امنیتی کشورهای منطقه و فرسایش اعتبار خود اروپا است. اروپا پس از ناتوانی در حفظ برجام، شکست اینستکس، همراهی با فشارهای آمریکا و نگاه امنیتی پس از جنگ اوکراین، اعتماد تهران را از دست داد. نویسنده معتقد است اروپا برای بازگشت به خاورمیانه باید از زبان نظامی فاصله بگیرد و بر دیپلماسی، بازسازی، تجارت، زیرساخت و محیطزیست تکیه کند.
این تحلیل میگوید آمریکا پس از جنگ با ایران در بنبستی پرهزینه گرفتار شده و گزینههای ترامپ، از ادامه محاصره تا تشدید نظامی یا عقبنشینی، همگی پرریسکاند. نویسنده تأکید میکند تنها راه عملی، توافقی محدود و مرحلهای است که در آن ایران بخشی از بازدارندگی خود را حفظ کند و در برابر مصالحه هستهای و بازگشایی هرمز، امتیازهای واقعی اقتصادی، امنیتی و دیپلماتیک از آمریکا بگیرد.
این گزارش از شکاف فزاینده میان ترامپ و نتانیاهو بر سر پایان جنگ با ایران و توافق احتمالی واشنگتن با تهران میگوید. نتانیاهو نگران است توافق، ذخایر اورانیوم، برنامه موشکی و شبکه منطقهای ایران را دستنخورده بگذارد و روایت پیروزی او را فرو بریزد. با وجود نارضایتی، او از تقابل علنی با ترامپ پرهیز دارد. در اسرائیل، این وضعیت نشانه شکست راهبردی و فرسایش جایگاه سیاسی نتانیاهو ارزیابی میشود.
