تحلیل محمود فاضلی از مخالفت ترکیه با حملات آمریکا و اسرائیل به ایران
ابراهیم کالین رئیس سازمان اطلاعات ترکیه هشدار داده هدف پشت پرده جنگ علیه ایران، شعله ور کردن آتش اختلاف برای دهه ها درگیری میان ترک ها، کرد ها، عرب ها و فارس هاست.
محمود فاضلی؛ دیپلمات پیشین و تحلیگر امور بین الملل در عصر ایران نوشت: یکی از کشورهایی که در جریان حملات نظامی وحشیانه آمریکا و اسرائیل موسوم به جنگ رمضان مواضع متفاوتی نسبت به کشورهای منطقه اتخاذ کرده ترکیه است.
از آغاز درگیری ها رئیس جمهوری ترکیه، وزیر خارجه، رهبران احزاب سیاسی، نمایندگان پارلمان، رسانه های گروهی و مردم این کشور به شکل های مختلف حملات نظامی آمریکا و اسرائیل را به شدت محکوم کرده اند.
با توجه به تحرکات دیپلماتیک ترکیه و رایزنی های این کشور، بنظر می رسد این کشور در هماهنگی با شرکای منطقه ای به دنبال یاقتن راه حلهای سیاسی است و سفرهای اخیر وزیر خارجه این کشور به کشورهای منطقه با هدف اعلام همبستگی با این کشورها و مخالفت با تداوم درگیری ها و سیاستهای توسعه طلبانه رژیم اسرائیل انجام می شود.
البته نگرانی های ترکیه در زمینه موضوعات اقتصادی نیز قابل درک است. این کشور قراردادهای متعددی اقتصادی با کشورهای منطقه به امضا رسانده و نگران تاثیرگذاری تنش های منطقه خاورمیانه بر اقتصاد این کشور است.
ترکیه همچنین نگران تاثیر منفی تحولات جاری خاورمیانه در صادارت این کشور به ویژه در زمینه کشاورزی است.
رجب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه در اولین واکنش های خود در خصوص تنش ها در منطقه اعلام کرد «جنگی که علیه ایران آغاز شده است، منطقه ما را در بوی خون و باروت غرق کرده است. کودکان بی گناه در حالی که در مدارس خود به درس گوش می دهند، هدف موشک قرار می گیرند. منطقه ما دردناک ترین روزهای قرن گذشته را تجربه می کند. یک شبکه نسل کشی که با نفرت کور شده است، با پنهان شدن در پشت استدلال های مذهبی، جغرافیای ما را به فاجعه می کشاند. همه از این موضوع مطمئن باشند: ما نه بین برادران و همسایگان خود تبعیض قائل می شویم و نه تماشاگر رنج برادران خود خواهیم بود.»
زن ترک با پرچم ایران و ترکیه در دست/ اعتراض مردم ترکیه علیه حمله به ایران
اردوغان همچنین در جریان سخنرانی خود در نشست «استراتژی ترکیه در چارچوب مجمع جهانی اقتصاد (STRATCOM) در استانبول اعلام کرد: «بهای جنگ بیهوده، غیرقانونی و غیرضروری، منطقه را به شدت تحت تأثیر قرار داده، تنها محدود به طرف های درگیر نیست، بلکه کل بشریت آن را خواهد پرداخت.
در حالی که فرصت هایی برای ایجاد زمینه مشترک از مسیر دیپلماسی وجود دارد، جامعه بین المللی با تضعیف این مسیرها، باعث شده است تا همگی بار پیامدهای آن را بر دوش بکشند.
در صورت تداوم درگیری ها، هزینه ها به طور فزاینده ای افزایش خواهد یافت و فاصلههای جغرافیایی دیگر مانعی در برابر تأثیرات این بحران نخواهد بود. آثار منفی جنگ جاری در منطقه، در ابعاد گسترده ای از بازارهای انرژی گرفته تا حوزههای تولید، فناوری اطلاعات، حمل ونقل و شبکه های تجاری احساس می شود.
مشکلات مربوط به امنیت انرژی، تضعیف زنجیره های تأمین، اختلال در نظام تجارت جهانی و گسترش سیاست های حمایتی، موجب افزایش شکنندگی اقتصاد شده و تعداد اقتصادهای باثبات را کاهش داده است.»
به باور اردوغان، نظام بین المللی که توسط کشورهای پیروز جنگ جهانی دوم طراحی شده، تقریبا در تمامی ابعاد خود با بحران مشروعیت روبرو است. ترکیه با تمام توان به رویکرد صلح محور خود براساس ارزش های انسانی و عدالت ادامه خواهد داد. پایان یافتن تراژدیها و برقراری دوباره صلح، آرامش و ثبات در سراسر جهان، بهویژه در منطقه ما، امروز بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.
هاکان فیدان وزیر امور خارجه ترکیه که در راستای بخشی از تلاش های دیپلماتیک مداوم، با سایر همتایان منطقه ای اخیرا سفرهایی به عربستان، امارات، قطر و پاکستان داشته اعتقاد دارد سناریویی که اسرائیل می خواهد این است که کشورهای اسلامی وارد یک درگیری بلند مدت بین خودشان شوند.
نفوذ اسرائیل در آمریکا و دستکاری های سیاست آن به طور فزاینده ای آشکار شده است. این موضوع اکنون به طور جدی در جناح راست آمریکا و در میان عموم نیز مورد بحث است. سناریویی که اسرائیل می خواهد این است که کشورهای اسلامی وارد یک درگیری بلند مدت بین خودشان شوند. جنگی که از سوی آمریکا و اسرائیل علیه ایران و با نقض قوانین بین المللی آغاز شده است، با خطر فزاینده گسترش منطقه ای روبرو است.
به گفته وی، اولویت اصلی و نخست ترکیه، خاتمه بخشیدن به درگیری هاست و در عین حال ممانعت از توسعه بیشتر آن، حائز اهمیت است. سناریویی که مورد توجه اسرائیل است، سوق دادن کشورهای اسلامی به یک درگیری طولانی مدت با یکدیگر است.
آنچه باعث نگرانی ما است، این است که منطقه به تدریج و گام به گام در حال کشیده شدن به بازی و برنامه ای است که سناریوی آن توسط اسرائیل طراحی شده است.
وزیر امور خارجه ترکیه معتقد است بدبینی ایران به طرف مقابل قابل درک است، زیرا ایران دو مرتبه در میانه مذاکرات مورد حمله و تهاجم نظامی قرار گرفته است. جهان در حال پرداخت بهای جنگی است که توسط نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل دنبال می شود و کشورش در حال هماهنگی با شرکای منطقه ای برای یافتن راه حل های دیپلماتیک جهت توقف جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران است.
به باور وی، شرایط موجود صرفاً به بی ثباتی محدود نمی شود، بلکه نشان دهنده «یک فروپاشی نظاممند» است. نظام بین الملل «قطب نمای اخلاقی خود را از دست داده» و با بحران مشروعیت مواجه است؛ مسئله ای که به بروز بحران های پی درپی و ناتوانی نهاد های بین المللی در حفظ امنیت و جلوگیری از تنش ها منجر شده است.
نخست وزیر اسرائیل این جنگ را برای تضمین بقای سیاسی خود پیش می برد و آنکارا از همان ابتدا نسبت به «خطرات این روند» آگاه بوده و با هرگونه اقدامی که منجر به کشیده شدن کشورهای منطقه به یک درگیری گسترده شود، مخالفت کرد.
ادامه این روند می تواند آسیب های جبران ناپذیری به اقتصاد جهانی وارد کند. اسرائیل طی سال های گذشته از ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک خود برای پیشبرد جنگ تبلیغاتی در راستای سیاست های توسعه طلبانه بهره برده است، اما افکار عمومی جهانی به تدریج نسبت به این رویکردها آگاه تر شده و حساسیت اخلاقی نسبت به مسئله فلسطین در حال افزایش است.
ابراهیم کالین رئیس سازمان اطلاعات ملی ترکیه، سخنگوی پیشین و مشاور ارشد اردوغان و از دیپلمات های کلیدی در سیاست خارجی این کشور هشدار داده هدف پشت پرده جنگ علیه ایران، شعله ور کردن آتش اختلافی برای دهه ها درگیری میان ترک ها، کرد ها، عرب ها و فارس هاست.
یکی از اهداف این جنگ نه تنها حذف توان هسته ای ایران، بلکه زمینه سازی برای درگیری ای است که می تواند دهه ها میان مردم منطقه ادامه یابد. با این جنگ آتش بزرگی از اختلاف در منطقه ما شعله ور می شود.
هدف از این جنگ، فراتر از حذف توان هسته ای ایران، ایجاد زمینه ای برای جنگی برادرکُشی و کینههای خونین طولانی مدت در میان مردم منطقه است. برابر کسانی که به دنبال گسترش این اختلاف هستند، به ایستادگی ادامه خواهیم داد. ما می دانیم دوست کیست و دشمن کیست.
