نقد قسمت هفتم سریال «کلاغ»؛ اثری که همچنان خوابیده است
سریال «کلاغ» پس از قسمت هفتم به نقطهای رسیده که حتی بهترین اتفاقها در قسمتهای بعدی هم شاید برای نجات آن دیر باشد.
فرارو- اخیرا قسمت 7 سریال «کلاغ» به کارگردانی محمد حسین مهدویان منتشر شد است. اثری که همچنان همه چیز را از مخاطب پنهان میکند.
به گزارش فرارو، این سریال به نقطهای رسیده که دیگر نمیتواند پشت ژانر داستان پنهان شود. هفت قسمت زمان کمی برای یک تریلر معمایی نیست. این زمان باید صرف ساختن تعلیق، پرداخت شخصیتها و پیش بردن روایت شود. اما قسمت هفتم بیش از هر چیز ثابت میکند که سریال به جای حرکت رو به جلو، در حال چرخیدن دور خودش است.
بزرگترین بحران «کلاغ» دیگر کندی ریتم نیست. مشکل این است که داستان از حرکت ایستاده است. قسمت هفتم بار دیگر شخصیتها را در همان موقعیتهای آشنا قرار میدهد، همان پرسشهای قدیمی را تکرار میکند و همان سرنخهای مبهم را پیش چشم مخاطب میگذارد بیآنکه معمای اصلی حتی یک قدم جدی به سمت حل شدن بردارد. تعلیق زمانی کارکرد دارد که اطلاعات بهتدریج توزیع شونداما «کلاغ» اطلاعات را نه توزیع میکند و نه پنهان، بلکه صرفا نگه میدارد. نتیجه، روایتی است که بیشتر شبیه تعویق مداوم است تا تعلیق.
این ضعف زمانی پررنگتر میشود که سریال همچنان به زیبایی بصری خود تکیه میکند. محمدحسین مهدویان همچنان در خلق اتمسفر مهارت دارد. خیابانها، قابهای حسابشده و طراحی صحنه دقیق، هویت تصویری «کلاغ» را شکل دادهاند اما زیبایی تصویر زمانی ارزش دارد که روایت را تقویت کند نه اینکه جای خالی آن را بپوشاند. قسمت هفتم نشان میدهد «کلاغ» بیش از اندازه به قدرت ظاهرش اعتماد کرده است.
داستانی که هنوز شروع نشده است
فیلمنامه نیز گرفتار تکرار شده است. بخش قابل توجهی از زمان قسمت صرف گفتوگوهایی میشود که یا اطلاعاتی را بازگو میکنند که مخاطب از قبل میداند یا صرفا فقط نوشته شدهاند. شخصیتها کمتر عمل میکنند و بیشتر درباره عمل کردن حرف میزنند.
این الگو در قسمت هفتم دیگر نه غافلگیرکننده است و نه هیجانانگیز بلکه به فرمولی قابل پیشبینی تبدیل شده که ضرباهنگ سریال را فرسوده میکند. مشکل بزرگتر ناتوانی «کلاغ» در انتقال حس اضطرار است. جلال تنها یک هفته فرصت دارد سایه را پیدا کند. موقعیتی که روی کاغذ باید موتور محرک داستان باشد. اما نه کارگردانی، نه تدوین و نه بازیها هیچکدام موفق نمیشوند این محدودیت زمانی را به یک بحران واقعی تبدیل کنند.
در قسمت هفتم شهناز از جلال میخواهد تا خانه را ترک کند، اتفاقی که در حالت عادی باید همه چیز را بههم بریزد اما ساعت در جهان سریال نمیتپد و همین باعث میشود مأموریت و اتفاقی که باید نفسگیر باشد، به مجموعهای از رفتوآمدهای بیهدف تبدیل شود.
همین ضعف رابطه عاشقانه جلال و سایه را نیز از نفس انداخته است. جلال مدام از عشقش حرف میزند، اما سریال هرگز این عشق را به تصویر نمیکشد. احساسات او بیشتر در مونولوگها جریان دارد تا در کنشها. نتیجه آن است که عشقبهجای آنکه نیروی پیشبرنده روایت باشد به چند جمله شاعرانه و دیالوگهای کلیشهای تقلیل پیدا میکند. اگر این خط عاشقانه از داستان حذف شود ضربه جدی به روایت وارد نخواهد شد.
در نهایت بازیها نیز کمکی به نجات سریال نمیکنند. جلال بیش از آنکه شبیه یک مامور کارکشته ساواک باشد، مردی خسته و بیانگیزه به نظر میرسد. این شخصیت نه هوش لازم برای پیش بردن تحقیقات را دارد و نه اقتداری که موقعیت شغلیاش ایجاب میکند. عجیبتر اینکه خود فیلمنامه نیز بارها او را در موقعیتهایی قرار میدهد که بیشتر از یک قهرمان تراژیک شبیه فردی سردرگم و ناتوان به نظر برسد.
اگر روندی که «کلاغ» تا پایان قسمت هفتم در پیش گرفته ادامه پیدا کنآینده سریال چندان امیدوارکننده به نظر نمیرسد. نه به این دلیل که معمای اصلی ظرفیت غافلگیری ندارد بلکه چون شیوه روایت آنقدر زمان را هدر داده که حتی یک پایان شوکهکننده هم به سختی میتواند ضعفها را جبران کند.
بزرگترین احتمال از نظر من این است که نویسندگان در قسمتهای پایانی ناگهان حجم زیادی از اطلاعات را یکباره روی سر مخاطب آوار کنند. وقتی یک تریلر تا این اندازه از افشای اطلاعات طفره میرود، معمولاً ناچار میشود در دو یا سه قسمت آخر، تمام گرهها را با چند اعتراف، فلشبک یا توضیح طولانی باز کند.
