۶۸ مطلب
به عبارت دیگر، ترامپ نگران است که در ماههای آینده، اصطکاک یا تنش میان نیروهای آمریکایی و گروههای محور مقاومت بیشتر شود. از همین رو، دستور حمله به گردانهای حزب الله عراق را صادر کرد تا به زعم خود در مقابل ایران و متحدانش بازدارندگی ایجاد کند. اما آیا تحرکات اخیر آمریکا بازدارندگی ایجاد میکند؟ این سوالی است که پاسخ آن هنوز روشن نیست. ولی با توجه به تشدید فشارهای شدید اقتصادی بر ایران، احتمالا این کشور روند هزینهمند کردن این فشار برای آمریکا را آغاز خواهد کرد.
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران ادعای نشریه «وال استریت ژورنال» مبنی بر پیشنهاد راهاندازی خدمات کنسولی میان ایران و آمریکا را تکذیب کرد.
نشست نیویورک هم به پایان رسید و مهمترین و جدیترین وساطتها نیز نتوانست یخ روابط ایران و آمریکا را بشکند. دو طرف منازعه، مواضعشان را شفاف اعلام کردند. آمریکا قبل از حصول توافق، تحریمها را برنمیدارد. ایران نیز قبل از کاهش تحریمها و بازگشت آمریکا به گروه ۱+۵ با این کشور مذاکره نخواهد کرد. هر دو طرف تاکید میکنند که خواهان جنگ نظامی نیستند. اما باید دید که چگونه میخواهند این بن بست دیپلماتیک را با ابزارهای غیرنظامی حل کنند.
از یک طرف ایران تاکید میکند که آمریکا اول تحریمها را بردارد تا با آن مذاکره کند، ولی از طرف دیگر، آمریکا نیز اصرار میکند که ایران وارد مذاکرات شود و سپس بعد از حصول توافق جامع، تحریمها رفع خواهند شد. در این میان، واضح است که تلاش اروپا در تغییر این وضعیت به نتیجه ملموسی نرسیده است. ماکرون میگوید او «ساده لوح» نیست و به معجزه هم ایمان ندارد، اما باید دید که او چگونه میخواهد این بن بست را بدون معجزه حل کند.
روز چهارشنبه، یک مقام بلندپایه پنتاگون به شبکه دولتی آمریکایی «الحره» گفت آمریکا در آینده با کشورهای عضور ناتو درباره ائتلافسازی در خلیج فارس مشورتهایی خواهد داشت. این مقام افزود هدف اصلی مشورتها، فهمیدن این نکته است که نیروهای دریایی کشورهای عضو پیمان ناتو چقدر برای حضور نظامی در خلیج فارس آمادگی دارند. به گفته این مقام، خواسته اصلی آمریکا در برهه کنونی، «افزایش آمادگی نیروی بازدارندگی» است.
اکنون اگر معافیتهای باقیمانده لغو شوند برجام آسیب جدی خواهد دید و شاید دیگر نتوان آن را زنده نگه داشت. چون همکاری سایر اعضای این توافق با برنامه هستهای ایران از لغو معافیتها تاثیر خواهد پذیرفت. از همه مهمتر، احتمالا فعالیتهای نظارتی آژانس بین المللی انرژی اتمی در ایران نیز مختل شود، امری که اگر اتفاق بیافتد، راه را برای طرح ادعاها درباره ماهیت برنامه هستهای ایران هموار خواهد کرد.
اگر این گمانهزنی درست باشد، تحت کنترل درآوردن حشد الشعبی میتواند نشانهای از این امر باشد که آمریکا تقابل با ایران را اجتنابناپذیر میداند و برای اینکه خسارتهایش در چنین تقابلی را به حداقل برساند، تصمیم گرفته نیروهای نزدیک به ایران در منطقه را تا جای ممکن تضعیف کند.
در بیانیه نمایندگی آمریکا در سازمانهای بین المللی در وین، آمده است: «ایالات متحده، قویا از آژانس بین المللی انرژی اتمی و تلاشهای راستیآزمایی آن در ایران حمایت میکند.» معنای این اظهارات این است که آژانس باید اقدامات مرتبط با راستیآزمایی در ایران را ادامه دهد. واضح است که این اقدامات، ذیل برجام انجام میشود. یعنی همان توافقی که آمریکا آن را ناقص و معیوب دانسته و از آن خارج شد.
از دیدگاه فریدمن، فعلا دستیابی به یک دستاورد دیپلماتیک بعید به نظر میرسد. ایرانیان هیچ دلیلی نمیبینند که به پایبندی آمریکا به یک توافق جدید اعتماد کنند. هرگونه امتیازدهی –مثلا پذیرش یک توافق با مدت بسیار طولانیتر – احتمالا آمریکا را ترغیب خواهد کرد که از ایران بخواهد حمایت از متحدان منطقهایاش را متوقف کند یا قدرت منطقهای خود را کاهش دهد. به هر حال، اگر آمریکاییها واقعا خواهان گفتگو هستند، چرا امکان سفر محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران را محدود کردند؟
به نظر میرسد ناامیدی دولت روحانی، معلول دو علت داخلی و خارجی است. از منظر داخلی، روحانی مدام از محافلی یاد میکند که نگذاشتند برجام به ثمر برسد. او روز سه شنبه طی سخنرانی در جمع مدیران نظام سلامت، با اشاره به منتقدان برجام گفت: عدهای همچون مادر شوهر به قدری غر زدند که شب عروسی (امضای برجام) به کام مردم تلخ شد. علاوه بر این، روحانی اخیرا از کمبود اختیارات خود نیز گلایه کرده است.
