وقتی راکتور هستهای از کنترل خارج شد؛ داستان تلخ K-۲۷
در سال ۱۹۶۸، نقص یکی از راکتورهای هستهای زیردریایی K-۲۷ شوروی، یکی از مرگبارترین حوادث هستهای دریایی دوران جنگ سرد را رقم زد.
در اوج رقابتهای جنگ سرد، اتحاد جماهیر شوروی با ساخت زیردریایی هستهای K-27 تلاش داشت توان نظامی خود را به نمایش بگذارد. این زیردریایی که در اواخر دهه ۱۹۵۰ ساخته شد، از نخستین شناورهای مجهز به راکتورهای هستهای پیشرفته با خنککننده فلز مایع بود؛ فناوریای که در آن زمان بسیار نوآورانه اما پرریسک محسوب میشد.
اما در ۲۴ مه ۱۹۶۸، هنگام انجام یک مأموریت در دریای بارنتس، یکی از راکتورهای هستهای K-27 دچار نقص فنی شد. این خرابی باعث کاهش شدید توان راکتور و انتشار گسترده مواد رادیواکتیو در داخل زیردریایی شد. بسیاری از خدمه بدون آگاهی از میزان خطر، برای مهار حادثه وارد عمل شدند و در معرض دوزهای مرگبار تشعشعات قرار گرفتند.
در روزها و هفتههای پس از حادثه، ۹ نفر از خدمه بر اثر بیماری حاد ناشی از پرتوگیری جان باختند و دهها نفر دیگر نیز با عوارض ناشی از تشعشعات دستوپنجه نرم کردند. این سانحه به یکی از جدیترین حوادث هستهای تاریخ نیروی دریایی شوروی تبدیل شد.
پس از بررسیهای فنی، مشخص شد تعمیر و بازسازی زیردریایی صرفه اقتصادی و عملیاتی ندارد. در نهایت، شوروی در سال ۱۹۸۲ تصمیم گرفت K-27 را به همراه راکتورهای هستهای و بخشی از سوخت مصرفشده، در آبهای دریای کارا در اقیانوس منجمد شمالی غرق کند. این اقدام اگرچه در آن زمان راهحلی برای دفع زیردریایی تلقی میشد، اما بعدها نگرانیهای بینالمللی درباره احتمال نشت مواد رادیواکتیو و آلودگی محیط زیست قطب شمال را برانگیخت.
حادثه K-27 امروزه یکی از مهمترین نمونههای خطرات فناوری هستهای در محیطهای نظامی به شمار میرود؛ رویدادی که نشان داد کوچکترین نقص فنی در سامانههای هستهای، در کنار نبود اطلاعات کافی و مدیریت بحران، میتواند به بهایی سنگین برای جان انسانها و محیط زیست منجر شود.
