آیا توافق ایران، آینده سیاسی جی. دی. ونس را تهدید خواهد کرد؟

فرارو- هم‌زمان با نزدیک شدن ایالات متحده و ایران به امضای یک تفاهم‌نامه صلح، تحلیلگران از پیامدهای سیاسی این توافق برای جی. دی. ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، سخن می‌گویند؛ توافقی که در داخل دولت دونالد ترامپ و میان جمهوری‌خواهان با واکنش‌های متفاوتی روبه‌رو شده است. 

به گزارش فرارو به نقل از وبگاه اسپکتیتور، فردی گری در یادداشتی در وبگاه تحلیلی " اسپکتیتور"  نوشت: «بر اساس این تحلیل، دونالد ترامپ در سیاست خارجی نه جنگ‌طلب است و نه صلح‌طلب، بلکه رویکردی معامله‌محور دارد و با جانبداری هم‌زمان از دو جناح مخالف، هم جنگ‌طلبان و هم صلح‌طلبان را ناامید کرده است. 

در ۲۸ فوریه، زمانی که ترامپ عملیات «خشم حماسی» را آغاز کرد، بخش صلح‌طلب‌تر حامیان او این اقدام را نوعی خیانت تلقی کردند. رئیس‌جمهوری که پیش‌تر علیه جنگ‌های تغییر رژیم موضع گرفته بود، با آغاز یک درگیری جدید، به گفته منتقدان، از سیاست‌های جورج دبلیو بوش تقلید کرد. ترامپ در آن زمان خطاب به مردم ایران گفته بود: «امشب به مردم بزرگ و مغرور ایران می‌گویم که زمان آزادی شما نزدیک است.»

پس از آغاز جنگ، بسیاری از چهره‌های جریان «اول آمریکا»، از جمله مارجوری تیلور گرین، نماینده سابق کنگره، و تاکر کارلسون، مجری سرشناس رسانه‌ای، ترامپ را متهم کردند که با جنگیدن برای اسرائیل، به جنبش سیاسی و ریاست‌جمهوری خود آسیب زده است؛ جنگی که به گفته آنان، منافع آمریکا را تضعیف می‌کند، جان هزاران نفر را می‌گیرد و اقتصاد جهانی را به رکود می‌کشاند.

در ادامه این اختلافات، جو کنت، مدیر مبارزه با تروریسم، با ابراز انزجار استعفا داد و تولسی گابارد، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، نیز اندکی بعد از سمت خود کناره‌گیری کرد.»

نویسنده معتقد است: «اکنون، پس از چهار ماه درگیری موشکی و آنچه در این تحلیل «آشفتگی استراتژیک» توصیف شده، ترامپ به یک توافق اولیه صلح با ایران دست یافته و این بار نارضایتی متوجه جناح جنگ‌طلب جمهوری‌خواهان شده است. 

در همین ارتباط، شایعاتی در واشنگتن منتشر شده مبنی بر اینکه برخی اعضای حلقه نزدیک رئیس‌جمهور، از جمله جان راتکلیف، رئیس سازمان سیا، و پیت هگزت، وزیر دفاع، ممکن است به دلیل مخالفت با این توافق «بهای شخصی بپردازند.» 

بر اساس این گزارش، قرار است روز جمعه در سوئیس، جی. دی. ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، تفاهم‌نامه (MOU) میان ایالات متحده و ایران را امضا کند. بر پایه این توافق، دو طرف متعهد خواهند شد جنگ را در همه جبهه‌ها، به‌ویژه در لبنان، پایان دهند؛ اقدامی که به معنای توقف حملات اسرائیل به حزب‌الله، متحد ایران، خواهد بود.»

گری در ادامه نوشته است: «همچنین آمریکا تحریم‌های خود علیه ایران را لغو خواهد کرد و صندوقی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی پس از جنگ، با استفاده از دارایی‌های مسدودشده ایران و کمک کشورهای حوزه خلیج فارس، ایجاد خواهد شد. در مقابل، ایران تنگه هرمز را بازگشایی کرده و متعهد خواهد شد که هرگز به دنبال ساخت سلاح هسته‌ای نرود. 

طبق مفاد تفاهم‌نامه، دو طرف ۶۰ روز فرصت خواهند داشت تا در قالب «مذاکرات فنی» درباره نحوه اجرای توافق، به‌ویژه سرنوشت «گرد و غبار» یا همان اورانیوم غنی‌شده ایران، به توافق برسند. 

این توافق با مخالفت شماری از چهره‌های محافظه‌کار روبه‌رو شده است. مارک تیسن، نویسنده پیشین سخنرانی‌های جورج دبلیو بوش، آن را «یک فاجعه کامل» توصیف کرده و مارک لوین، مجری فاکس نیوز و از نزدیکان ترامپ، نیز در شبکه‌های اجتماعی با حامیان توافق وارد جدال شده است. »

در این تحلیل آمده است که فضای سیاسی آمریکا نسبت به چهار ماه قبل کاملاً تغییر کرده است. در ماه مارس، مخالفان جنگ به بزدلی و بی‌وفایی متهم می‌شدند، اما اکنون این مخالفان صلح هستند که «وحشت‌زده» خوانده می‌شوند. 

چهار ماه پیش، سناتور لیندسی گراهام، ترامپ را به دلیل مقابله با ایران، «روزولت و چرچیل امروزی» نامیده بود. اما اکنون برخی مقامات اسرائیلی او را به دلیل مذاکره با جمهوری اسلامی، «چمبرلین» می‌خوانند و او را به مماشات با «آیت‌الله‌های شرور» متهم می‌کنند. 

به نوشته این گزارش، یکی از منابع نزدیک به بنیامین نتانیاهو حتی ترامپ را «بازنده» توصیف کرده و مقام‌های اسرائیلی تأکید کرده‌اند که هیچ توافقی را که به جمهوری اسلامی اجازه بقا دهد یا توانایی اسرائیل برای انجام حملات در لبنان را محدود کند، نخواهند پذیرفت. 

در همین حال، جمهوری‌خواهان کنگره نیز ابراز نگرانی کرده‌اند که توافق جدید حتی از توافق هسته‌ای دولت باراک اوباما نیز ضعیف‌تر باشد؛ توافقی که ترامپ در دوره نخست ریاست‌جمهوری خود از آن خارج شد. 

به گفته این تحلیل، حامیان اسرائیل در آمریکا احتمالاً کاستی‌های توافق را نه متوجه ترامپ، بلکه متوجه جی. دی. ونس خواهند دانست؛ شخصیتی که به مخالفت با مداخله نظامی شهرت دارد. برخی از هم‌اکنون این تفاهم‌نامه را «معامله ونس» نامیده‌اند. یکی از کارشناسان شبکه فاکس نیوز نیز این هفته سیاست دولت را «اوبامای بی‌عرضه» توصیف کرد؛ عبارتی که اشاره‌ای به عنوان خاطرات ونس تلقی شده است. 

ونس و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، هر دو تلاش کرده‌اند ضمن حمایت از سیاست‌های ترامپ، از جنگ و پیامدهای آن برای آینده سیاسی خود فاصله بگیرند. با این حال، تفاوت در این است که روبیو به‌طور خصوصی نسبت به مذاکره با ایران تردید داشته، اما ونس به چهره اصلی روند صلح تبدیل شده و طی روزهای اخیر در اغلب شبکه‌های خبری آمریکا حاضر شده و این تفاهم‌نامه را آخرین فرصت ایران برای خروج از بحران دیپلماتیک معرفی کرده است. 

در این تحلیل هشدار داده شده است که اگر این توافق شکست بخورد یا به‌عنوان تحقیر آمریکا تلقی شود، ونس ممکن است به‌عنوان یک سیاستمدار ناکام در حوزه سیاست خارجی شناخته شود. این در حالی است که شانس او برای تبدیل شدن به نامزد جمهوری‌خواهان در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ افزایش یافته و در مقابل، احتمال نامزدی مارکو روبیو کاهش یافته است. با این حال، منابع نزدیک به ونس گفته‌اند که او اکنون در حال بررسی‌عدم حضور در انتخابات ۲۰۲۸ است. 

در بخش دیگری از این یادداشت آمده است که مذاکره‌کنندگان اصلی این روند صلح، جرد کوشنر، داماد ترامپ، و استیو ویتکوف، فرستاده ویژه او، بوده‌اند. نویسنده به وجود «یک نظریه یهودستیزانه» اشاره می‌کند که مدعی است این دو به دلیل یهودی بودن، با تل‌آویو هماهنگ هستند، اما تأکید می‌کند که کوشنر و ویتکوف در عمل بیش از هر چیز از خواست ترامپ برای یافتن «راه فرار» از جنگ پیروی کرده‌اند. 

بر اساس این یادداشت، دولت بنیامین نتانیاهو از این موضوع ناراضی است که کوشنر و ویتکوف، به درخواست قطر و پاکستان، مقامات اسرائیلی را از دسترسی به متن تفاهم‌نامه محروم کرده‌اند. 

در همین حال، ترامپ که همچنان تأکید می‌کند «رابطه خوبی با بی‌بی» دارد، نارضایتی خود را از حملات اسرائیل به لبنان نیز آشکار کرده است. او در نشست گروه هفت در فرانسه، روز سه‌شنبه، حتی پیشنهاد داد سوریه و احمد الشرع، که از او به عنوان «رئیس تروریست سابق» یاد کرد، «از حزب‌الله مراقبت کنند، زیرا صادقانه بگویم، فکر می‌کنم آن‌ها کار بهتری انجام می‌دهند.» 

این تحلیل در پایان می‌گوید ترامپ همواره می‌تواند ادعا کند که برای حفاظت از اسرائیل در برابر ایران بیش از هر رئیس‌جمهور دیگری تلاش کرده است. با این حال، به نظر می‌رسد جنگ اخیر او سرانجام به یک تسویه‌حساب دشوار بر سر روابط آمریکا با نزدیک‌ترین متحدش در خاورمیانه منجر خواهد شد؛ موضوعی که ممکن است در نهایت جی. دی. ونس یا مارکو روبیو ناچار به مدیریت پیامدهای آن شوند.