جعبه‌سیاه حمله به پل کرج

در سیزدهمین روز فروردین امسال همزمان با روز طبیعت (۱۳ به در) درحالی‌که شهروندان کرج در میانه جنگ ساعاتی را به دل طبیعت پناه برده بودند، «پل ایران» معروف به پل B۱ بیلقان در حوالی ساعت ۱۴ و ۱۷ مورد اصابت بمب‌ها  قرار گرفت، حمله‌ای که به شهادت ۱۳ نفر از جمله ۸ کارگر حاضر در کارگاه عمرانی محوطه پل و ۵ شهروند عادی که در حوالی پل اتراق کرده بودند، انجامید.

به گزارش دنیای اقتصاد، این حمله باعث شد که این پل که با تلاش ۱۲ ساله کارگران و مهندسان ایرانی ۹۹ درصد تکمیل شده و در آستانه بهره‌برداری قرار داشت، در چند دقیقه آسیب‌های جدی دیده و آرزوی شهروندان البرز و تهران برای کاهش بار ترافیکی اتوبان تهران کرج و دسترسی سریعتر و آسانتر میان تهران و شمال غرب شهر کرج به یاس بدل شود.

در این گزارش که خلاصه بازدید میدانی خبرنگاران از محل پل B1 بیلقان و گفت‌وگو با یکی پیروز حناچی به ‌عنوان یکی از اساتید شهرسازی است، به 4 پرسش پاسخ داده می‌شود. «علت حمله به پل مذکور چه بود»، «این پروژه چه میزان پیشرفت فیزیکی داشت»، «اظهارات مبنی بر استفاده برای حمل ادوات نظامی از پل چه میزان صحت دارد» و «تاثیرگذاری ترافیکی این پل کاهش ترافیک میان تهران و البرز می‌توانست به چه میزانی برسد».

بررسی‌ها حاکی از آن است که اگرچه پل مذکور 99درصد پیشرفت داشته، اما این پل فاقد حائل در دو سمت پل بوده، بخشی از عرشه آن (حدود 4 متر) تکمیل نشده و مسیر اتصال آن به بزرگراه اصلی خاکی و صعب‌العبور بود؛ بنابراین قطعا شائبه استفاده نظامی از پل نادرست و توجیهی برای حمله به یکی از زیرساخت‌های کشور است. موضوعی که قطعا حمله‌کنندگان با استناد به تصاویر هوایی از آن مطلع بوده‌اند.

در عین حال جاری بودن رودخانه پایین پل مذکور باعث تجمع خانواده‌های متعددی در حوالی این منطقه در روز باستانی «سیزده به‌در» بود؛ در چنین شرایطی حمله به این پل به کشته شدن 5 شهروند عادی، 8 کارگر و 90 مصدوم انجامید. پایین پل مذکور روستای حصار بیلقان کرج واقع شده، نقطه‌ای که خانه‌های بسیاری در آن از این حمله و ترکش‌های آن آسیب دیده‌اند. روزانه حدود300 هزار خودرو میان تهران و کرج تردد دارند، این تردد مربوط به روزهای عادی بوده و شامل شهروندانی می‌شود که برای رسیدن به محل کار یا محل تحصیل میان این دو شهر تردد می‌کنند؛ این در حالی است که در آستانه تعطیلات چند روزه و با آغاز موج خروج مسافران از تهران به سمت شهرهای شمال و شمال غربی، حجم تردد از مسیر این اتوبان چندین برابرمی‌شود.

تردد روزانه میان تهران و البرز در سال‌های اخیر افزایش محسوسی داشته است، افزایش جمعیت و مهاجرت معکوس از تهران به کرج به دلیل گرانی خانه در شهر تهران از دلایل اصلی این افزایش بار ترافیکی بود. افزایش حجم تردد میان تهران و البرز در سال‌های اخیر باعث شده تا شهروندانی که به دلیل کار ملزم به سفر روزانه میان این دو استان هستند، ساعات طولانی را در ترافیک معطل بمانند و این موضوع به شدت در کاهش کیفیت زندگی آنها اثرگذار بوده است.

در چنین شرایطی بخش عمده‌ای از شهروندانی که ملزم به تردد روزانه از این مسیر و صرف زمان طولانی در ترافیک‌های سنگین این محور بودند؛ در سال‌های اخیر به بازگشایی کامل «آزادراه کنارگذر شمالی کرج» امیدوار شده بودند. آزادراهی که تهران را از مسیر اتوبان همت به شمال کرج در شمال عظیمیه متصل کرده و در ادامه در نزدیکی بهشت سکینه به بزرگراه کرج قزوین متصل می‌شود. این پروژه از نوع بین‌استانی بود و برآورد می‌شد که به کاهش حداقل 25 درصدی ترافیک آزادراه تهران قزوین به دلیل انتقال بار به مسیر جدید بینجامد.

طی سال‌های گذشته بخش‌هایی از بزرگراه کنارگذر شمالی تهران-کرج افتتاح شد؛ یکی از نقاط حساس برای تکمیل این پروژه، ساخت پل B1 بیلقان بود، پلی که قرار بود «پل ایران» نام‌گذاری شود و نام «پل ایران» بر روی این پل حک شده بود.

این پل در مراحل نهایی تکمیل قرار داشت و مردم به‌خصوص شهروندان تهران و کرج با انتشار اخباری مبنی بر تکمیل 99 درصدی آن به بازگشایی آن در آینده نزدیک امیدوار بودند؛ امیدی که با حمله هوایی و تخریب بخش‌هایی از این پل، از به واقعیت پیوستن دور شد و همزمان باعث شد تا جان کارگران و شهروندان عادی نیز گرفته شود. پل بیلقان در دو مرحله در ساعت 14 و 17 روز سیزدهم فروردین مورد حمله هوایی قرار گرفت، عمده تصاویر منتشر شده که تخریب یک نقطه از پل را به تصویر می‌کشد مربوط به تخریب ابتدایی است، اما در حملات بعدی این پل از 4 نقطه مورد آسیب واقع شده به نحوی که عرشه از 3 محل قطع شده است.

تخریب امید با حمله به «پل ایران»

 روز گذشته در جریان بازدید رسانه‌ها از محل این پل، وزارت راه و شهرسازی خبرنگاران را در جریان جزئیات دقیق این حمله هوایی قرار داد. فرزانه صادق وزیر راه و شهرسازی با حضور در محل «پل ایران» (پل B1 بیلقان) از این سازه به‌عنوان شاهکار مهندسان ایرانی یاد کرد، شاهکاری که قرار بود روزانه میزبان تردد 60 تا 200 هزار خودرو باشد و به این ترتیب سهمی مهم در تسهیل رفت‌وآمد شهروندان تهرانی برجای بگذارد.

وی حمله اسرائیل به این زیرساخت را نماد حمله به شریان زندگی در کشور دانست و ادامه داد: این حمله نشان داد که حمله خارجی نه‌تنها کمک نبود که زندگی و محیط زیست ایران را نیز هدف قرار داد. تخریب این پل، تنها تخریب آجر، سیمان و آهن نبود، تخریب امید در دل مردمی بود که به بهره‌برداری این پل و تسهیل تردد روزانه خود امیدوار شده بودند.

وی در خصوص علت حمله به زیرساخت‌هایی نظیر پل نیز گفت: بغض رژیم صهیونیستی و آمریکا از ایران زمین و تمدن چند هزار ساله آن، زمینه‌ساز این حمله بود. با این وجود تاریخ نشان داده است که ایران از حمله ایلغار مغول، اسکندر مقدونی، محمود افغان و صدام نابود نشده و تاریخ و تمدن ایران باشکوه‌تر از آن است که با چنین حمله‌هایی نابود شود. ایران تمدنی به قدمتی بیش از اشکانیان و ساسانیان بوده و پس از هر تخریبی باشکوه‎‌تر ساخته می‌شود.

صادق تاکید کرد: 13 کیلومتر پل خیبر در وانفسای جنگ 8 ساله و با حداقل امکانات ساخته شد، در آن دوره پل‌های شناوری احداث شد که همچنان دانش مهندسی و فنی آن زبانزد مهندسین است. در چنین شرایطی بدون شک «پل ایران» مجدد به همت مهندسین و کارگران ایرانی بازسازی و تکمیل می‌شود.

 هوشنگ بازوند مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل وزارت راه و شهرسازی در جریان بازدید خبرنگاران از پل آسیب دیده ایران (پل B1) در پاسخ به سوال در خصوص میزان پیشرفت فیزیکی پل قبل از حمله دشمن و میزان عقبگرد آن در شرایط کنونی گفت: این پل پیشرفتسسس فیزیکی 99 درصدی داشت و انتظار می‌رفت که در هفته‌های آتی با تکمیل نهایی به بهره‌برداری رسیده و زیر بار ترافیکی برود. طی حملات هوایی این پل از 4 نقطه مورد آسیب واقع شد به نحوی که 3 نقطه در عرشه پل تخریب شد و یکی از کابل‌های مهار بیرون عرشه نیز با پهباد تا حدی تخریب شد.

وی درخصوص میزان عقبگرد پل گفت: برای ارائه پاسخ دقیق به این سوال نیاز به معاینه فنی ستون‌ها و بررسی بیشتر است، در صورتی که آسیب در حد عرشه باشد، احتمالا در بازه یک تا یک و نیم سال قابل بازسازی خواهد بود. بازوند ادامه داد: این پل حدود یک کیلومتر طول داشته و ارتفاع آن به 136 متر می‌رسد و در زمره مرتفع‌ترین پل‌های خاورمیانه قرار دارد. این پل با هزینه 4 همتی احداث شده و با برقراری روزانه 60 هزار تردد خودرویی و کوتاه کردن مسیر آنها به کاهش مصرف ماهانه یک‌میلیون و 800 هزار لیتر بنزین می‌انجامید.

حمله از سر استیصال

میلاد دوستی معاون ساخت و توسعه آزادراه‌های شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور در جریان بازدید خبرنگاران از محل اصابت موشک به «پل ایران» (B1) در پاسخ به این سوال که حمله به اهداف شهری در نزد افکار عمومی و متخصصان شهرسازی دنیا چگونه تحلیل و تصویر می‌شود گفت: متخصصین شهرسازی دنیا باور نداشتند که مهندسین ایرانی بتوانند با تکیه بر توان داخلی، چنین پلی را احداث کنند، ساخت این پل توان مهندسان داخلی را به رخ دنیا کشید. درحالی‌که برخی درصدد هستند تا حمله به این زیرساخت که در مسیر رفاه مردم احداث شده بود را به کاربرد نظامی ربط داده و به نوعی آن را در میان افکار عمومی دنیا توجیه کنند، هر اهل خرد و دانشی می‌تواند بفهمد که این پل کاربرد نظامی نداشته، مطابق تصاویر مشخص است که حدود 4 متر از این پل تکمیل نشده و بنابراین قابل بهره‌برداری بود.

وی تاکید کرد: حمله به زیرساخت‌هایی نظیر «پل ایران» نشان از استیصال و خشم دشمن از تاریخ و دانش ملت بزرگ ایران است. برآوردها از آن حکایت داشت که با بازگشایی این بزرگراه ترافیک آزادراه تهران کرج حدود 30 درصد کاهش یابد. این بزرگراه با کاهش یک تا 1.5 ساعته زمان سفر از تهران به آزارد راه قزوین تاثیر محسوسی بر کاهش مصرف بنزین برجای می‌گذاشت. 

دوستی گفت: اهمیت بازگشایی این پل برای مردم به میزانی بود که کارگاه آن در زمان جنگ و تعطیلات نوروز برخلاف سایر کارگاه‌ها تعطیل نشد و تعطیلات در این بخش منوط به 3 روز ابتدایی نوروز بود. اما با حمله انجام شده تحویل این پروژه در موعد وعده داده شده به مردم میسر نیست و این موضوع باعث ناراحتی تمامی مهندسان و مسوولان دخیل در این پروژه است.

انتقام‌گیری از مردم ایران

پیروز حناچی، استادمعماری و شهرسازی دانشگاه تهران و شهردار اسبق تهران در خصوص دلایل احتمالی حمله به پل در حال احداث B۱ بیلقان گفت: در ادبیات دینی عبارتی داریم که می‌گوید «الغیبت جهد العاجز» این جمله به این مفهوم است «کسی که نمی‌تواند با منطق موضع خود را پیش ببرد دست به غیبت می‌زند»، این مصداق حمله اخیر رژیم صهیونیستی و آمریکا به پلB۱ بیلقان به‌عنوان یکی از زیرساخت‌های مواصلاتی کشور می‌شود. درواقع عجز، ناتوانی و ناامیدی آنها از همراهی مردم ایران با خود در این جنگ باعث شده تا به تخریب پل به‌عنوان زیرساختی روی آوردند که کارکرد آن بهبود رفاه زندگی مردم است. پل مورد بحث به جهت طراحی، سازه، دهنه و ساخت کاری بی‌بدیل و بی‌نظیر بود، تخریب آن به نوعی انتقام‌گیری از مردم ایران بود؛ زمانی که دشمن نمی‌تواند در عرصه نظامی و جنگ به اهداف مدنظر برسد، به تخریب زیرساخت و مناطق مسکونی روی می‌آورد. وی ادامه داد: به‌رغم آنکه آمریکا و رژیم صهیونیستی دو ابر قدرت نظامی دنیا تلقی می‌شوند، اما تاکنون از عهده کشور ایران برنیامده‌اند(فراموش نکنید در جنگ ۶روزه اعراب و اسرائیل، ۶ کشور عربی از رژیم صهیونیستی شکست خوردند) و در این نقطه به انتقام‌گیری از مردم روی آورده‌اند. این استاد دانشگاه تاکید کرد حمله به بخشی از زیرساخت‌‌های شهری از جمله نیروگاه، تاسیسات تامین آب و گاز، پل‌ها و تونل‌ها بر اساس کنوانسیون‌های بین‌المللی جنایت جنگی شمرده می‌شود. سال‌ها طول کشیده تا جامعه بشری این موارد را به کنوانسیون تبدیل کرده و آن را در کنوانسیون‌هایی مانند لاهه به تصویب رسانده است. مطابق این مصوبات، کشورها حق حمله به این زیرساخت‌ها را ندارند؛ اما آمریکا و رژیم صهیونیستی با حمله‌های اخیر خود جامعه جهانی را ۱۰۰سال به عقب و به پیش از جنگ جهانی اول بازگردانده‌اند.

حناچی گفت: هر فرد غیروابسته‌ای در جامعه جهانی قطعا حمله به زیرساخت‌های کشور از جمله پل B۱ را مقبوح و محکوم می‌کند. در این جنگ بخشی از میراث فرهنگی کشور که برخی از آنها ثبت جهانی نیز شده بود نیز مورد حمله و آسیب قرار گرفت. این در حالی است که طبق کنوانیسون‌های جهانی هیچ کشوری حق حمله و آسیب رساندن به میراث فرهنگی را ندارد و حمله به آنها در زمره جنایت جنگی قرار دارد. در این راستا طی روزهای گذشته بخشی از جامعه دانشگاهی کشور در میدان ارگ زنجیره انسانی تشکیل دادند تا حمله به میراث فرهنگی را محکوم کنند.