شاهکبراهای وحشتناک در قطارهای هند
شاهکبراهای کمیاب گهات غربی در هند گاهی تصادفی روی قطارها دیده میشوند، مسیری که آنها را به زیستگاههای نامناسب میبرد و هم جان خودشان و هم مسافران را تهدید میکند. پژوهشگران با تحلیل گزارشهای ۲۲ ساله، نقش راهآهنها را بهعنوان کانالهای ناخواسته مهاجرت این مارهای خطرناک بررسی کردهاند.
شاهکبراها درازترین مارهای سمی جهان هستند. حالا تصور کنید در حال سوار شدن به یک قطار در هند، یکی از این مارها را در چند قدمیتان ببینید. گزارش شده که شاهکبرای گهات غربی (Ophiophagus kaalinga) گونهای آسیبپذیر از کبراها که در گهات غربی هند یافت میشود، در چندین قطار در منطقه گوآ مشاهده شده است.
مطالعهای جدید، این گزارشها را دقیقتر بررسی کرده تا ببیند این مارها به کجا میروند و آیا این روش عجیب مهاجرت، آنها را به زیستگاههای نامناسب میفرستد یا خیر.
مارها روی قطار
پژوهشگران برای بررسی گسترهی جغرافیایی کبرای گهات غربی، رکوردهای نجات کبرا طی ۲۲ سال و گزارشهای محلی تأییدشده از ۲۰۰۲ تا ۲۰۲۴ را جمعآوری کردند. آنها ۴۷ محل جغرافیایی ثبتشده برای O. kaalinga در گوآ یافتند که ۱۸ مورد در شمال گوآ و ۲۹ مورد در جنوب گوآ بود.
از این میان، پنج مورد نزدیک مسیرهای پررفتوآمد راهآهن ثبت شد. پرسشهای غیررسمی روشن کرد ساکنان محلی گزارشهایی از برخورد با کبرا در روستاها و مناطق جنگلی ارائه کردند، اما هیچ گزارشی از زمینهای کشاورزی یا شالیزارها ارائه نشد.
سال ۲۰۱۷، نویسنده مطالعه، دیکانش پارمار در حال داوطلبی با یک گروه نجات حیوانات بود که تماسی تلفنی درباره یک مار روی قطار دریافت کردند. این حادثه اکنون بخشی از مطالعه شده است. یک نجات دیگر در سال ۲۰۱۹ رخ داد که در یک گزارش روزنامهای در اوتاراکند منتشر شد. همچنین سال ۲۰۲۳، یک مارگیر از ایالت گجرات از یک کبرای هندی روی پنجره قطار عکس گرفت.
تیم مطالعه مینویسد: «با افزایش دسترسی جهانی به گوشیهای هوشمند ارزان و شبکههای اجتماعی در سالهای اخیر، شمار گزارشهای دریافتی از مارها روی قطارها و اطراف آنها در هند افزایش یافته؛ سه حادثه تنها در یک دوره ۳۰ روزه ثبت شد و بسیاری دیگر در شبکههای اجتماعی منتشر شدند.»
آنها همچنین اشاره میکنند که ترکیبی از طعمهها مانند سایر مارها و جوندگان ممکن است شاهکبرا را ترغیب کند تا در مکانی نزدیک به زیستگاه طبیعی خود، وارد یک قطار باربری شود.
پیاده شدن در ایستگاه اشتباه
گزارشها درباره مارها روی قطار یا اطراف زیرساختهای راهآهن به تیم تحقیق نشان داد که ممکن است مارها تصادفی به زیستگاههای جدید و نامناسب منتقل شوند. تیم مطالعه از مدلسازی توزیع گونهها با استفاده از دادههای آبوهوا، پوشش گیاهی و اثرات انسانی برای پیشبینی توزیع بالقوه مناسب گونه در گوآ استفاده کرد. سپس این زیستگاههای پیشبینیشده را با محلهای واقعی نجات مقایسه کردند، با تمرکز بر نمونههای نزدیک راهآهن تا تأثیر زیرساخت انسانی بر پراکندگی گونه بهتر فهمیده شود.
نتایج نشان داد کبرای گهات غربی بیشتر در بخشهای داخلی گوآ، دور از مناطق ساحلی و بیشتر در مناطق جنگلی و نزدیک رودخانهها و نهرها یافت میشود. اما تحلیل آماری نشان داد محلهای راهآهن که کبرا در آنها یافت شده، بهطور چشمگیری برای گونه کمتر مناسب بودند. این مناطق همواره خشکترند و منابع غذایی و پوشش گیاهیشان کمتر است.
پژوهشگران میگویند این مارها به طور تصادفی به زیستگاههای نامناسب منتقل میشوند و ظاهراً این انتقال با قطار اتفاق میافتد.
آنها توضیح میدهند: «یافتههای ما نشاندهنده مکانیزمی متفاوت و غیرفعالتر است: راهآهنها ممکن است نهفقط بهعنوان مسیر حرکت فعال، بلکه بهعنوان کانالهای سرعت بالا عمل کنند. این در تضاد با تأثیرِ معمولِ منفی جادههاست که اغلب بهعنوان موانع یا منابع مرگ و میر مارها عمل میکنند. پتانسیل راهآهنها برای متصل کردن جمعیتها در زیستگاههای نامناسب، جنبهای نو و کمترشناختهشده از تعامل انسان و حیات وحش را نشان میدهد.»
کاهش تهدید برای انسان و مار
روشن است که انتقال این مارها به زیستگاههای نامناسب پیامدهایی برای بقاء گونهای آسیبپذیر دارد. افزون بر این، حضور آنها در قطار میتواند تهدیدی هم برای خود مارها و هم برای انسانها باشد. گزش شاهکبرا میتواند در عرض ۱۵ دقیقه مرگبار باشد. برای جلوگیری از گزش، انسانها اغلب به کشتن مارها روی میآورند، حتی وقتی اقدامات جایگزین ممکن است.
تیم مطالعه یادآوری میکند که فرضیه انتقال با قطار برپایه شواهد همبستگی و روایی است، نه مشاهده مستقیم حرکت به زیستگاه نامناسب. با این حال، مشاهدات مستقیم از حضور مارها روی قطار انجام شده و کاهش این حوادث میتواند خطر برای انسان و مارها را کم کند. تیم مطالعه بر اهمیت سازمانهای نجات مار و نیاز به آموزش عمومی در این زمینه تأکید کرده است.
