روایت جدید از بنبست بازار خودرو
دادههای مرکز آمار نشان میدهد واردات خودرو در هفت سال گذشته از سیاست تنظیم بازار کنار گذاشته شده و سهمی ناچیز در برابر تولید داخلی داشته است
مرکز آمار ایران در جدولی، نسبت واردات خودروی خارجی به تعداد خودروی پلاکشده داخلی را طی ۷ سالگذشته مورد بررسی قرار دادهاست.
به گزارش دنیای اقتصاد، نسبت خودروهای وارداتی به تعداد خودروهای پلاکشده، در تمامی سالهای مندرج در جدول، بهقدری ناچیز است که حتی در خوشبینانهترین حالت هم نمیتوان از آن بهعنوان یک اهرم موثر رقابتی یاد کرد. اعدادی که گواه روشن این واقعیت است که بازار خودرو از ابتدا نیز بر پایه «حفاظت از تولیدکننده داخلی به هر قیمت» بناشده، نه «حفاظت از مصرفکننده و کارآیی بازار.» دادههای این جدول نشان میدهد؛ این ابزار، عملا از جعبهابزار سیاستگذار ایرانی حذف شده است.
پیامد این سیاست، شکلگیری بازاری است انحصاری بهطوریکه دولتها از یکسو با محدودکردن واردات، انحصار تولید را تقویت کردهاند و از سوی دیگر، در همین بازار انحصاری، به قیمتگذاری دستوری رویآوردهاند؛ قیمتی که نه از دل رقابت بیرون آمده و نه توانسته به تعادل بازار کمک کند. وقتی واردات عملا مسدود میشود، ابزارهای تنظیمبازار از کار میافتد و سیاستگذار ناچار میشود برای مهار تبعات تصمیم خود، به مداخلات پرهزینهتری مانند قیمتگذاری، قرعهکشی، محدودیت فروش و سرکوب تقاضا متوسل شود.
این گزارش بهروشنی نشان میدهد مساله بازار خودروی ایران، صرفا به یک دولت یا یک مقطع خاص محدود نیست. در هیچیک از دولتها، واردات خودرو به اولویت سیاستی تبدیل نشده و نسبت واردات به تولید، همواره در سطوحی باقیمانده که عملا اثرگذاری آن را خنثی کردهاست.
در سال۹۷ تعداد خودروهای خارجی واردشده ۱۵هزار و ۳۶دستگاه و تعداد خودروی سواری پلاکشده ۸۴۶هزار و ۶۴۶ دستگاه بودهاست، بنابراین نسبت واردات به خودروی داخلی پلاکشده ۱.۷۸درصد بودهاست. در سال۹۹ تعداد خودروهای وارداتی به رقم یکهزار و ۷۸۳دستگاه رسید و نسبت واردات به خودروی داخلی عدد ۰.۲۲ را نشان میدهد. در سال۱۴۰۱ نیز در حالی بیش از یکمیلیون و ۱۶۷هزار خودروی داخلی پلاکگذاری شد که فقط ۴۰۰ دستگاه خودروی خارجی به کشور وارد شدند و نسبت واردات به کمترین میزان یعنی ۰.۰۳درصد رسید.
در سال۱۴۰۳ تعداد خودروی خارجی واردشده به کشور به ۶۱هزار و ۶۸۳ دستگاه رسید و بیش از یکمیلیون و ۳۹۳ خودروی سواری داخلی پلاکگذاری شد، بنابراین نسبت واردات به خودروی داخلی پلاکشده به ۴.۴درصد رسید.
